“Gammaflitsers: laboratoria voor extreme fysica”

Dr. Alexander van der Horst

Gammaflitsers (‘gamma-ray bursts’) zijn de krachtigste explosies in het heelal. Dit fenomeen is eind jaren zestig ontdekt, maar het heeft daarna dertig jaar geduurd voordat de aard van deze extreme explosies onthuld werd.

Dit kwam door de ontdekking van het nagloeien van gammaflitsers, oftewel de röntgen-, radio- en optische straling die van deze objecten afkomt.

Er blijken verschillende soorten gammaflitsers te zijn, die een verschillende oorsprong lijken te hebben: zware sterren die aan het eind van hun leven instorten tot een zwart gat, of dubbelstersystemen waarin twee compacte objecten op elkaar botsen.

De modellen voor gammaflitsers en het nagloeien van gammaflitsers zijn gecompliceerd door de extreme omstandigheden waaronder deze verschijnselen plaatsvinden. Zo kan de bestaande fysica worden getest onder extreme omstandigheden die niet na te bootsen zijn in laboratoria op aarde.

In deze lezing zal ik niet alleen een overzicht geven van wat we in de afgelopen tientallen jaren te weten zijn gekomen, maar voornamelijk ingaan op de nieuwste inzichten op het gebied van gammaflitsers en ook wat de nabije toekomst ons zal brengen.