Mercurius transitie

Telescopen op het dak van Felix Meritis

Van de vijf planeten die al sinds de oudheid bekend zijn, is de planeet Mercurius wel de meest ongrijpbare. Mercurius bevindt zich, samen met Venus, binnen de baan van de aarde om de zon: ze kunnen zich dus maar tot op een beperkte schijnbare afstand van de zon verwijderen.

Mercurius, die zich het dichtste bij de zon bevindt, is daarin het meest beperkt: zijn hoekafstand tot de zon, ook wel elongatie genoemd, overstijgt nooit de 28° en is meestal minder. Daarbij komt dan ook nog dat Mercurius een slechts klein planeetje is: (een derde van aarde, slechts iets groter dan onze maan).

Hij is dus alleen maar tijdens de avondschemering of in het ochtendgloren te zien. En dan is het nog goed zoeken! Er wordt gezegd dat de beroemde Poolse sterrenkundige Nicolaus Copernicus zich op zijn sterfbed beklaagde dat hij nooit Mercurius had gezien.

Als binnenplaneet kunnen Mercurius en Venus echter ook vanaf de Aarde bekeken precies voor de zon langs schuiven, dit heet een overgang of transitie. Venus heeft dit de laatste keer gedaan in 2012 en een volgende keer zit er voor ons niet meer in omdat dit pas over 100 jaar weer gaat gebeuren. Gelukkig hebben we met Mercurius iets vaker de mogelijkheid om dit verschijnsel te aanschouwen, per eeuw komt het gemiddeld zo’n dertien keer voor.

Op 9 mei is dit gedurende de hele middag en het begin van de avond zichtbaar vanuit Nederland, mits de wolken deze dag willen meewerken uiteraard. Een volgende gelegenheid is in november 2019, maar dan (in de winter) zal de zon met Mercurius zeer laag boven de horizon staan. De daarop volgende keer is pas in 2032, dus het is zeker de moeite waard om hier dit jaar naar te gaan kijken.

De VSA stelt daarom een aantal telescopen op bij het oudste observatorium van Nederland op het dak van Felix Meritis aan de Keizersgracht in Amsterdam. Ook bij slecht weer kunnen we hier de Mercurius overgang laten zien, maar dan alleen via een live stream die wordt uitgezonden vanaf een locatie waar de zon dan wel aan een heldere hemel staat. Onze vrijwilligers zullen deze beelden van commentaar en nadere uitleg voorzien.

Het traject dat Mercurius deze dag voor de zon langs zal volgen ziet er als volgt uit:

Aanvang: 13:30 uur
Onderbreking: 18:00 - 19:00 uur
Sluiting: 21:00 uur (ongeveer)
Toegang: € 5,00

Adres:
Keizersgracht 324, Amsterdam

Meer informatie
Felix Meritis
Hemel Waarnemen