Meten is weten, als je weet wat je meet

Prof. dr. Frank Verbunt

Dit zal de laatste lezing van dit seizoen worden. Na de zomer begint er weer een nieuwe lezingen cyclus.

Zijn de planeten de enige ‘sterren’ die ten opzichte van de andere, ‘vaste’ sterren bewegen, of bewegen ook ‘vaste’ sterren, maar dan met veel kleinere snelheden? De oud-Griekse sterrenkundigen Hipparchos en Ptolemaios vonden er geen bewijs voor. Algemeen wordt aangenomen dat Edmond Halley in 1717 als eerste de eigenbeweging aantoonde, van vier heldere sterren.

Hij deed dit door sterposities in de catalogus van Ptolemaios te vergelijken met metingen in zijn eigen tijd. Helaas. Wat hij vond waren meetfouten van Ptolemaios. Jacques Cassini trok in 1738 die conclusie al, maar zijn werk is -tot nu toe- genegeerd. Een nauwkeurige analyse van de stercatalogus van Ptolemaios, en van de artikelen van Halley en Cassini, bewijst dat Cassini de werkelijke ontdekker van de eigenbeweging is.

De Spreker:
Prof. Frank Verbunt studeerde in Utrecht en Amsterdam, promoveerde in Utrecht, gevolgd door drie jaar postdoc in Cambridge (UK) en vier jaar aan hetGarching (München). Hoogleraar hoge-energie astrofysica in Utrecht (1989-2012) en Nijmegen (2012-2020), daarna emeritus hoogleraar. Onderzoek aan theorie en waarneming van dubbelsterren met een witte dwerg of neutronenster, en studie van enkele neutronensterren, met name radiopulsars.

Hij liet zien dat de extreem sterke magneetvelden van neutronensterren niet spontaan verzwakken; en dat de snelheden van jonge neutronensterren lager zijn dan algemeen wordt aangenomen. De laatste jaren werkt Prof. Verbunt in de geschiedenis van de sterrenkunde, analyseerde de nauwkeurigheid van oude stercatalogi en bewees dat niet Halley, maar Cassini de eigenbeweging van sterren ontdekte.

Aanvang 20:00 uur
Sluiting 22:00 uur

Locatie is zoals gebruikelijk de Wethouder Verheij sporthal.